Smell of data

Online gevaar in een geurwolkje

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Gitte Hessels
Gitte
Hessels

Ontwerpster Leanne Wijnsma knutselt al anderhalf jaar aan een apparaatje dat jou met een vieze geur waarschuwt als je online data lekt. Smell of Data is nog steeds niet helemaal af, maar de documentaire over haar project wel. ‘Het is de eerste stap om internet wat instinctiever te maken.’

‘Lang geleden overleefden jagers en verzamelaars dankzij hun geurzintuigen’, vertelt Wijnsma. ‘Jagen doen we nog steeds maar dan online. Achter onze tablets en telefoons verzamelen we heel veel informatie. Terwijl we dat doen laten we vaak - zonder dat we het merken - persoonlijke datagegevens achter. Dat kan gevaarlijk zijn en onze neus waarschuwt niet.’

Instinctief

Als je gevaar online zou kunnen ruiken, omdat data in geurwolkjes vrijkomen, begrijp je plots een stuk beter waarmee je te maken hebt. ‘En omdat onze geurzintuigen recht in verbinding staan met onze hersenen, reageer je dan eigenlijk meteen, zonder dat je er over na hoeft te denken. Geur werkt namelijk instinctief. Het heeft een geweldige kracht.’

Smell of Data

Stinkende waarschuwing

Met dat idee op papier ontwikkelde Wijnsma Smell of Data: een tool die je via wifi verbindt met je telefoon of computer. Ga je online, dan begint het te stinken zodra je risico loopt dat je persoonlijke gegevens lekt. Bijvoorbeeld als je inlogt op een openbaar wifi-netwerk, of als je een onbeveiligde website bezoekt.

Wijnsma: ‘Dat zijn situaties waarin het voor een hacker heel makkelijk is om te zien wat jij doet en er zo snel met jouw data - bijvoorbeeld je wachtwoord of mailadres - vandoor kan gaan. Als het gaat stinken, betekent het niet dat iemand dat al geeft gedaan, maar wél dat-ie dat heel makkelijk kan doen.’ Het tooltje waarschuwt, maar geeft ook tips: vaak moet je een programmaatje of plug-in installeren zodat je wél veilig kunt internetten. Doe je dat, dan word je daarna niet opnieuw gewaarschuwd.

Metaal en citrus

Wijnsma programmeerde het apparaatje zelf. Dat kostte tijd, maar nog veel langer was ze bezig met het bedenken van de geur die het verspreidt. ‘Het moet niet lekker zijn, maar ook niet vies, en mensen moeten er nog geen associaties mee hebben’, legt de ontwerpster uit. ‘Het geurtje moet namelijk een nieuw verhaal vertellen: het verhaal van data.’ Om een unieke datageur te verzinnen, deed Wijnsma eerst veel vooronderzoek.

‘Ik sprak met data- en geurexperts en ik ben bij speurhonden op Schiphol geweest om te onderzoeken hoe geur werkt en hoe je geur leert te herkennen.’ Na het mengen en ruiken van honderden verschillende geuren werd de uiteindelijke geur door een echte producent ontwikkeld.

‘Hij ruikt een beetje metaalachtig’, vindt Wijnsma. ‘Ongezond, maar wel natuurlijk, zodat je ernaar durft te luisteren.’ Snuif je goed, dan ruik je ook citrus. ‘Wist je dat citroen-, limoen- en sinaasappelgeuren aanzetten tot actie? Belangrijk, want de geur moet je stimuleren wat aan die datalekkage te doen.’

Uren beeldmateriaal

‘Smell of Data is een eerste stap om het internet wat instinctiever te maken’, zegt Wijnsma, die al anderhalf jaar met dit project bezig is. Al die tijd werd ze met een camera gevolgd door filmmaakster Froukje Tan die er een korte documentaire over maakte. Wijnsma: ‘Voor mij betekent dat niet dat dit project ook af is. Het apparaatje wil ik kleiner maken, verder ontwikkelen en het op zoveel mogelijk plekken laten zien. Ook de geur is nog niet helemaal af, vind ik. Als het dat straks wel is, zou het geweldig zijn als mensen het wereldwijd herkennen als de geur van data.’

Meer over het project vind je op www.smellofdata.com. De documentaire is van 24 maart t/m 2 april te zien kunstfestival STRP Biënnale in Eindhoven. 

Altijd op de hoogte blijven van nieuws dat voor jongeren interessant is? Meld je aan voor onze gratis WhatsApp-dienst, download onze gratis app of neem een proefabonnement op de krant!

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren