Dossier IS

IS maakt kostbare kunstschatten kapot

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Cora
van der Weij

Vorige week verscheen een video op YouTube van IS-strijders die in een museum in het Iraakse Mosul de boel kort en klein slaan. Met mokers, hakbijlen en elektrische hamers maken ze eeuwenoude beelden en andere kunstvoorwerpen kapot. Twee deskundigen leggen uit waarom IS dit doet en hoe groot de gevolgen zijn. ‘Dit is te triest voor woorden.’

‘Ik schrok me wild toen ik het filmpje zag’, zegt Lucas Petit. Hij is conservator bij het Leidse Rijksmuseum van Oudheden en gespecialiseerd in het Nabije Oosten. ‘De spullen in dit museum komen uit het Assyrische Rijk. Het eerste millennium vóór Christus. Deze vernielingen zijn vreselijk!’ Petit is er kapot van. Archeoloog Peter Akkermans van Universiteit Leiden ook. ‘Sommige beelden waren replica’s maar er zaten ook originele exemplaren tussen. Veel van die kunstschatten zijn onvervangbaar. En hun waarde is onschatbaar.’

ISIS fanatics destroy Mosul's museum

Wat wil IS met deze vernielingen zeggen?
‘Dit past niet bij onze cultuur en onze opvatting over de islam dus het moet weg’, denkt archeoloog Akkermans. Conservator Petit is het met hem eens. 'De strijders in het filmpje zeggen het ook: “Wij vinden dat deze beelden andere goden vereren en we vinden dat dat niet mag.” Zelf denk ik dat het feit dat ze het filmen laat zien dat ze vooral aandacht willen trekken.'

Waarom doet IS dit?
Akkermans: ‘Uit extremisme, fanatisme. En uit desinteresse voor andere culturen. Het is geen nieuw verschijnsel. We hebben het zelf ook gedaan hier in de zestiende eeuw. Toen vernielden protestanten het interieur en de beelden van katholieke kerken. Nu gebeurt het weer. Door IS in Syrië en Irak. Zelf heb ik 25 jaar lang onderzoek gedaan in Syrië, op de archeologische vindplaats Tell Sabi Abyad bij Raqqa. Met een team van studenten en lokale deskundigen. We hebben er duizenden prachtige voorwerpen gevonden. Sommige van wel negenduizend jaar oud. Door de oorlog kunnen we er niet meer heen. Raqqa is nu het hoofdkwartier van IS. Vorig jaar hebben gewapende mannen ons depot daar geroofd. Ik weet niet precies hoe groot de schade is maar ik ben bang dat we weinig terug gaan zien van wat we in al die jaren hebben gevonden. Dan hebben we hebben alleen de foto’s en de beschrijvingen nog. Dieptriest.’

Wat doet IS met geroofde schatten?
‘Het zou kunnen dat ze een deel daarvan illegaal verkopen zodat ze weer geld hebben om wapens mee te kopen. Daar horen we wel eens berichten over van de Syrische oudheidkundige dienst’, zegt Akkermans. ‘Het is lastig om daar van hieruit goed zicht op te krijgen’, vult Petit aan. ‘Frustrerend. De universiteiten in Irak en Syrië waar we mee samenwerkten liggen plat. Pas als er een eind komt aan deze oorlog kunnen we gaan kijken. Wat we dan moeten doen is zo goed mogelijk helpen met restaureren. Want het is voor een land heel belangrijk om de geschiedenis te bewaren en te laten zien hoe mooi het is om een rijkdom aan verschillende culturen te hebben.'

Andere vernielingen
IS-strijders zijn niet de enige extremisten die symbolen van andere culturen kapot maken. Een paar opvallende vernielingen op andere plekken.

Bye Bamyan
Twee gigantische gaten in een klif in een vallei in de Afghaanse provincie Bamyan. Dat is het enige wat nog herinnert aan de beroemde Boeddhabeelden. Deze in de zesde eeuw in de zandstenen klif uitgehouwen beelden waren een grote toeristische trekpleister. Maar in 2001 bliezen talibanstrijders ze met explosieven op. Dat gebeurde nadat het Hoogste Gerechtshof van de taliban had gezegd dat alle beelden kapot moesten omdat alleen Allah het verdient vereerd te worden.

Timboektoe total loss
Rebellen hebben de afgelopen jaren in Timboektoe veel fraais totaal kapot geslagen. Tientallen graftombes liggen in puin. Dit werelderfgoed dateert uit de zestiende eeuw, een tijd vol welvaart in Mali. De vernielzuchtige rebellen horen bij Ansar Dine. Deze groep extremistische moslims is zwaarbewapend en heeft banden met Al Qaida. Sinds een staatsgreep in 2012 is het een chaos in vooral het noorden. Daardoor kregen de rebellen steeds meer macht. Inmiddels zijn de Malinezen overigens begonnen een aantal tombes zo goed mogelijk te herstellen.

Pas op Egypte, sfinxen
In Egypte ontstond deze week ophef over een bericht op de website Islamweb.net. Daarin stond: ‘Monumenten zoals de piramides en de sfinx van Gizeh zijn afgoderij en het is een religieuze plicht om die te vernietigen.’ Het is het antwoord van een islamspecialist op een lezersvraag. Het is een zogeheten fatwa, een juridisch islamitisch advies. Overigens is het niet verplicht voor gelovigen om zo’n fatwa ook echt uit te voeren.

Meer weten over de acties van terreurgroep IS? In ons Dossier IS kun je al onze artikelen nog eens rustig nalezen.

 

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren

Gerelateerde Berichten