Panama Papers in 7 punten

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Cora
van der Weij

Dikke kans dat je al iets gehoord of gelezen hebt over de Panama Papers. De onthullingen over wereldwijd geheim gesjoemel met gigantisch veel geld zijn groot in het nieuws. Wat is er precies aan de hand? En wat hebben mensen als Poetin en Messi er mee te maken?

1. Wat zijn de Panama Papers?
Uitgelekte administratie. Van een adviesbureau, Mossack Fonseca & Co. Dat zit in Panama, vandaar de naam. Het zou gaan om meer dan 11,5 miljoen documenten, e-mails, spreadsheets, foto’s. Een giga-database dus aan geheime gegevens. De Süddeutsche Zeitung kreeg een jaar geleden alles in handen. Wie er achter het lek zit is (nog) niet bekend. De Duitse krant heeft de informatie gedeeld met het International Consortium for Investigative Journalists (ICIJ). Dat is een internationale organisatie van onderzoeksjournalisten. In totaal onderzochten meer dan vierhonderd journalisten van meer dan honderd internationale media de berg aan informatie. Ook medewerkers van de Nederlandse kranten Trouw en het FD zijn erbij betrokken. Zij gaan de komende tijd verhalen over hun onderzoek publiceren op panamapapers.nl.


2. Wat hebben zij ontdekt?
Dat het Panamese adviesbureau voor rijke klanten bedrijven heeft opgericht in landen waar zij veel minder belasting hoeven te betalen dan in hun eigen land. Dan heb je een zogeheten offshore-bedrijf in een zogeheten belastingparadijs. Bekende belastingparadijzen zijn de Maagdeneilanden en de Kaaimaneilanden. Die publiceren geen jaarrekeningen van de bedrijven waardoor de eigenaren lastig te achterhalen zijn. Ook Nederland is voor sommige soorten bedrijfsconstructies een gunstig belastingland.

3. Wat is er fout aan zo’n paradijsbedrijf?
Op zich niets. Als je je maar netjes aan de regels houdt en doorgeeft aan de belastingen hoeveel bezittingen je waar geparkeerd hebt. Maar wie zo'n offshore-bedrijf gebruikt om er foute zaakjes mee te doen wel. Bijvoorbeeld door er stiekem geld naar over te maken om zo opzettelijk hoge belastingen in het eigen land te ontduiken. Of door er crimineel geld naar toe te sluizen en zo wit te wassen. Dan maak je je schuldig aan regelrechte fraude, overtreed je de wet en ben je dus strafbaar. De Paper-onderzoekers noemen tientallen namen van mensen die in totaal vele miljarden zouden hebben overgemaakt naar hun belastingparadijs.

4. Wie zijn die rijke geldschuivers dan?
Je kunt haast beter vragen: wie niet? Zeker tien staatshoofden zoals Gunnlaugsson (IJsland), Porosjenko (Oekraïne) en Macri (Argentinië). Een hele reeks vermogende hotemetoten zoals de Saoedische koning Salman, een tante van de Spaanse koning, een neef van de Syrische president Assad, vrienden van de Russische president Poetin… Ook één van de rijkste mensen op aarde ontbreekt niet: Sheikh Khalifa bin Zayed al-Nahyan, president van de Verenigde Arabische Emiraten. En, niet helemaal verrassend na alle FIFA-schandalen, worden er ook veel namen uit de voetbalwereld genoemd. Ex-UEFA-voorzitter Michel Platini bijvoorbeeld. En stervoetballer Lionel Messi.

5. Zijn zij echt schuldig aan geldgesjoemel?
Dat is nog zeker niet gezegd. Belastingdiensten van een heleboel landen, ook die van Nederland, zijn as we speak bezig de onthullingen te controleren. Of er koppen gaan rollen van meerdere politieke kopstukken zal ook nog moeten blijken. De IJslandse premier Gunnlaugsson lijkt de eerste die struikelt over de Panama Papers. Zijn positie begon maandag meteen na de onthullingen al te wankelen. Toen hij kritische vragen kreeg over het paradijsbedrijf waar hij samen met zijn vrouw bij betrokken is, begon hij te stamelen en te stuntelen. Hij liep zelfs weg van het tv-interview. Als klap op de vuurpijl kreeg hij ook nog een motie van wantrouwen van zijn politieke tegenstanders aan z’n broek en gingen duizenden IJslanders in Reykjavik de straat op om zijn aftreden te eisen.

De premier van IJsland krijgt het warm:

Iceland’s prime minister walks out of interview over tax haven question


6. Wat zegt het Panamese bureau er zelf over?
Dat ontkent te hebben meegewerkt aan belastingontduiking, witwassen en andere schimmige zaken. Volgens directeur Fonseca is zijn bureau wel betrokken bij het oprichten van bedrijven in andere landen. ‘Maar van de 240.000 bedrijven die we hebben opgericht wordt de overgrote meerderheid gebruikt voor legale doeleinden’, aldus Fonseca. Het bureau zegt zelf juist slachtoffer te zijn van een misdrijf. Een cybercrime om precies te zijn. ‘We zijn gehackt.’

7. Is alles al onthuld?
Nee. Dit is nog maar het topje van de ijsberg, zeggen kranten en sites die de documenten in handen hebben. En dat zijn alleen nog maar de documenten van één bureau. Dus reken er maar op dat je nog veel meer gaat horen van de Panama Papers. En misschien ook wel van andere schimmige geldzaken.

Liever een filmpje waarin alles kort wordt uitgelegd? Deze is van Euronews.

Panama Papers: biggest leak in history published by German newspaper

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren