Raketten op stuurloos Jemen

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Cora
van der Weij

De chaos is compleet in Jemen. De president en zijn regering zijn gevlucht. Zwaarbewapende rebellen veroveren stad na stad. Saoedi-Arabië valt hen aan vanuit de lucht. En ondertussen grijpen terroristen van IS en Al-Qaida hun kans. Bij dit ingewikkelde conflict zijn veel partijen betrokken. Wie is wie? En waar vechten ze om?

1. De rebellen
Om hen draait het nu. De rebellen zijn Houthi’s, een stam uit het noorden van het stammenrijke maar straatarme Jemen. Houthi’s zijn sjiitisch, de tweede grote stroming binnen de islam. De grootste stroming is soennitisch. Soennieten hebben vaak een strenge opvatting van het geloof; sjiieten zijn wat losser in de leer. De meeste inwoners van Jemen zijn soennitisch. Houthi’s zijn een minderheid. Ze voelen zich benadeeld en vechten al tien jaar voor meer invloed.

De laatste paar maanden verhevigde de strijd zich. De tienduizenden rebellen (zwaarbewapende en veelal op qat-bladeren (drugs) kauwende jongemannen) kregen weinig tegenstand van het slecht georganiseerde leger. Ze reden met trucks het land door en belangrijke steden vielen in hun handen. Twee maanden geleden namen ze zelfs de hoofdstad Sana’a in. Ze bestormden het paleis en dwongen president Hadien en zijn regering af te treden. Toen was Jemen nog stuurlozer dan het al was en de Houthi’s rukten nog verder op.

2. De president
De soennitische president Hadi was nog maar kort aan de macht. Hij won in 2012 de verkiezingen. De eerste in Jemen in dertig jaar. Al die tijd waren de Jemenieten onderdrukt door Saleh, die meer een dictator was dan een president. Maar drie jaar geleden kwam het volk in opstand en Saleh vluchtte naar Iran. Nu is dus ook Hadi gevlucht.

Na de staatsgreep hadden de Houthi’s een prijs van 100.000 dollar op zijn hoofd gezet. Hadi was niet meer veilig in de hoofdstad en ging naar de anti-Houthi-gezinde havenstad Aden. Maar de rebellen wisten ook daar binnen te dringen en bombardeerden de woning van de president. Die ontsnapte op spectaculaire wijze. Eerst met een boot. Toen met een auto door de woestijn naar Oman en tenslotte met een vliegtuig naar het bevriende soennitische Saoedi-Arabië. Hadi, die zijn land zag afglijden in een burgeroorlog, vroeg wanhopig andere landen om hulp. Die kreeg hij. Maar of de chaos daar minder van wordt?

3. Saoedi-Arabië
Saoedi-Arabië verleent Hadi nu politiek asiel en heeft de leiding genomen in een militaire operatie tegen de Houthi’s. Samen met negen andere soennitische Arabische landen (Marokko, Egypte, Soedan, Jordanië, Koeweit, Qatar, Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Pakistan) voeren ze met vliegtuigen bombardementen uit op stellingen en wapendepots van de rebellen. Maar zoals bij elke oorlog vallen er ook onschuldige burgerslachtoffers. En dan staan er nog eens 150.000 Saoedische militairen klaar om als dat nodig is een grondoorlog te beginnen. ‘We stoppen pas als de rebellen verdreven zijn en president Hadi weer aan de macht is’, liet een woordvoerder van de Arabische coalitie weten.

De VN waarschuwt dat er een grote Arabische oorlog op de loer ligt. Waarom Saoedi-Arabië aanvalt? Olie speelt een rol. De Saoedische (en ook andere) olie wordt via de Golf van Aden naar Europa vervoerd. Als de rebellen bij Aden veel macht krijgen lopen die transporten misschien gevaar. Bovendien is Saoedi-Arabië bang dat via de rebellen Iran veel invloed in Jemen krijgt. En dat is de aartsvijand van Saoedi-Arabië.


4. Iran
Het sjiitische Iran heeft van oudsher sterke banden met de sjiitische Houthi’s in Jemen. Ook nu steunt Iran de sjiitische rebellen in hun strijd. Dat doen we alleen met geld en hulpgoederen, zegt Iran. Maar volgens experts zijn er aanwijzingen dat Iran de rebellen ook aan wapens en brandstoffen helpt en strategische adviezen geeft. Iran zegt een vreedzame oplossing te willen, is woedend om de luchtaanvallen van Saoedi-Arabië en bondgenoten en eist onmiddellijke stopzetting. Maar daar lijkt de coalitie niet naar te luisteren. ‘We gaan door tot Jemen stabiel is’, zei de Saoedische buitenlandminister dinsdag.

5. De terroristen
In deze wanorde grijpen twee soennitische terreurgroepen hun kans. Al-Qaida en IS. Al-Qaida heeft al jaren veel macht in Jemen. Het land wordt wel de bakermat van deze terreurorganisatie genoemd. Er zijn meerdere trainingskampen waar jihadisten worden opgeleid en aanslagen worden voorbereid. Daar krijgt Al-Qaida ruim de kans voor nu er geen autoriteiten zijn om hen aan te pakken. Ook IS-rebellen maken gebruik van de chaos, net als ze dat deden in Irak, Libië en Syrië. Ze zaaien angst met aanslagen, zoals kort geleden twee bomaanslagen op moskeeën in Jemen. En ze ronselen aanhangers onder ontevreden Jemenitische jongeren. Een levensgevaarlijke ontwikkeling, zeggen experts.

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren