Spanje in een spagaat

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Cora
van der Weij

De Spanjaarden zijn vandaag wakker geworden in een ander land. Politiek gezien dan. De kiezers hebben hun premier na de verkiezingen van zondag in een ongemakkelijke spagaat gedwongen. Hoe deden ze dat? En hoe moet het nu verder? De Spaanse verkiezingen in Spaanse steekwoorden. Vamos!

Elecciones Generales
Parlementsverkiezingen. Die waren zondag. En ze waren bijzonder. Want voor het eerst in de democratische geschiedenis van Spanje konden de stemmers kiezen uit maar liefst vier grote partijen. Dat lijkt misschien weinig als je het vergelijkt met onze Nederlandse kiesweelde – er zitten hier op dit moment elf partijen in de Tweede Kamer (en dan hebben we de eenmansfracties en afsplitsingen nog niet eens meegeteld). Maar voor Spaanse begrippen was het een ruime en nooit eerder vertoonde keuzemogelijkheid.


Tientallen jaren lang was het politieke landschap voor de Spanjaarden namelijk heel overzichtelijk. Je had maar twee partijen. De rechtse volkspartij Partido Popolar (PP), vergelijkbaar met onze VVD. En de linkse arbeiderspartij Partido Socialista Obrero Español (PSOE), vergelijkbaar met onze PVDA. Die waren zo’n beetje om en om aan de macht en vormden dan in hun eentje de regering. Democratie op z’n dunst. De afgelopen vier jaar had de PP de leiding in Spanje met premier Mariano Rajoy (60) aan het roer.

Votos de protesta
Proteststemmen. Daar kreeg Rajoy mee om zijn oren. Zijn PP verloor zondag flink. Zo straffen de Spanjaarden de premier voor de vele corruptieschandalen waar zijn partij mee in het nieuws kwam. En voor de zware financiële crisis en torenhoge werkloosheid waar Spanje onder gebukt gaat. De proteststemmen gingen niet alleen naar die andere Spaanse oerpartij, de PSOE, maar ook naar het gloednieuwe Podemos en Ciudadanos. Vooral jonge kiezers (18-35). Zij hebben genoeg van de gevestigde orde en willen nieuwe ideeën een kans geven.

Podemos is voortgekomen uit de grote straatprotesten tegen de crisis die een jaar geleden in Spanje uitbraken. Podemos-leider Pablo Iglesias (37, altijd in spijkerbroek en met zijn haar in een paardenstaart) belooft aandacht voor het milieu, meer belasting voor hoge inkomens, een hoger minimumsalaris en geld naar onderwijs. De soepel sprekende Alberto Rivera (36) van het liberale Ciudadanos is sterk pro-Europa, voor lagere belastingen, voor steun aan klokkenluiders en tegen corruptie.

Mayoría
Een meerderheid. Die kan Rajoy nu dus vergeten. Geen van de partijen heeft een meerderheid behaald. Daarvoor zijn in Spanje minimaal 176 zetels van de 350 nodig en de PP komt nu uit op zo’n 122. De PP is nog wel de grootste. Op 2 komt de PSOE. Op 3 staat Podemos en op 4 Ciudadanos. Historische verkiezingen, schrijven de Spaanse kranten. Want nu moet Rajoy proberen een pact te sluiten met één of meerdere van de andere partijen.

Als het lukt krijgt Spanje - voor het eerst -een coalitieregering. Democratie ten top. Podemos-leider Iglesias, die vanuit het niets zo’n 70 zetels won, zei: ‘Vandaag is een nieuw Spanje geboren. Een Spanje dat een einde heeft gemaakt aan het tweepartijensysteem. Er begint een nieuw politiek tijdperk.’ De Spanjaarden hebben gekozen voor cambio, verandering.

Flamenco
Ja, deze passievolle dans met ingewikkeld voetenwerk zal Rajoy nu moeten uitvoeren met de leiders van de andere partijen. Hij zal moeten onderhandelen, compromissen moeten sluiten, aftasten met wie hij het beste kan samenwerken. Lastig wordt het wel. De standpunten van de partijen liggen mijlenver uit elkaar.

De flamenco dansen terwijl je in een spagaat zit, lijkt ondoenlijk. Maar Rajoy liet na de uitslag weten dat hij er al zijn energie in gaat steken. ‘Want Spanje heeft een stabiele regering nodig.’ Hij heeft twee maanden de tijd. Lukt het niet, dan komen er opnieuw verkiezingen. Olé, Rajoy!

Op de hoogte blijven van het nieuws? Meld je aan voor onze gratis WhatsAppdienst, download onze app of neem een proefabonnement op 7Days.

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren