Dossier vluchtelingen

Zorgen om bootvluchtelingen

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Cora
van der Weij

Zo'n vreselijk ongeluk als bij Lampedusa mag nooit meer gebeuren. En dat veel op de schouders van Italië terechtkomt, is niet goed. Daar is iedereen het over eens. Maar hoe dat moet worden opgelost, daar verschillen de meningen over. Europese landen staken deze week de koppen bij elkaar om te praten over de toenemende stroom bootvluchtelingen op de Middellandse Zee.

Het ongeluk gebeurde vorige week donderdag, vroeg in de ochtend. Een kleine boot volgepakt met vijfhonderd vluchtelingen uit Eritrea en Somalië dobberde ten zuiden van het kleine Italiaanse eiland Lampedusa. Er brak brand uit. Overlevenden vertelden dat de opvarenden zelf een doek in brand hebben gestoken om de aandacht te trekken van de kustwacht. Maar het vuur verspreidde zich. De mensen gingen aan één kant staan. De boot kapseisde en zonk. Veel mensen konden niet zwemmen. Italiaanse vissers schoten te hulp, zoals Vito Fiorino. Hij zag vrouwen, mannen, kinderen in het water liggen. Ze schreeuwden om hulp.

‘Het was vreselijk. Mensen klampten zich vast aan lege flessen. Dit hoop je nooit meer in je leven te zien’, vertelde hij geschokt aan persbureau AP. De vissers konden ongeveer honderdvijftig vluchtelingen redden. Zij worden geholpen in het opvangcentrum van het eiland. Voor de anderen kwam hulp te laat. Duikers zijn dagenlang bezig geweest met het bergen van de slachtoffers. De hangar van het vliegveld van Lampedusa stond vol met doodskisten. ‘Dit is een immense tragedie’, zei Giusi Nicolini, burgemeester van het eiland.

Smokkelaars
De overlevenden vertelden dat de rampboot vanuit Libië vertrokken was. Ze mochten mee als ze 750 tot 1250 euro betaalden. De kapitein, een 35-jarige Tunesiër die al eerder mensen had gesmokkeld, is gearresteerd. Het Italiaanse Openbaar Ministerie wil hem vervolgen voor meervoudige doodslag en mensensmokkel. Door de huidige onrust in Arabische opstandlanden is er weinig controle en zien mensensmokkelaars in bijvoorbeeld Tunesië en Libië hun kans schoon. Ze laten zoveel mogelijk vluchtelingen instappen en gaan op weg. De eerste negen maanden van dit jaar waagden al 22.000 mensen de oversteek naar Italië. Dat is drie keer zoveel als in heel 2012.

Vaak gaat het wonder boven wonder goed en komen ze aan bij de Europese kust. Maar veel te vaak gaat het fout. De afgelopen twintig jaar kwamen er meer dan zesduizend bootvluchtelingen om op de Middellandse Zee. Dit jaar zijn er tot nu toe ongeveer vijfhonderd slachtoffers gevallen. Het ongeluk van vorige week is de grootste ramp ooit. ‘Dit is een schande’, twitterde zelfs paus Franciscus er donderdag over. En een dag later zei hij tijdens een bezoek aan Assisi: ‘Het is vreselijk dat de wereld zich niet bekommert om de vele mensen die voor honger en armoede moeten vluchten en die vaak de dood vinden, zoals gisteren gebeurde in Lampedusa.’

Grootste ramp
Lampedusa is een van de eerste stukjes Europees land dat vluchtelingen vanuit Noord-Afrika tegenkomen. Veel van de krakkemikkige boten vol mensen die vluchten voor ellende in hun thuisland, komen dus daar aan. Een deel van het eiland is veranderd in een echt kerkhof van scheepswrakken. Maar Lampedusa is piepklein, zo’n twintig vierkante kilometer en heeft maar zesduizend inwoners.

Het eiland kan de grote toestroom niet goed aan, het asielzoekerscentrum barst uit zijn voegen. Er kunnen zo’n driehonderd mensen worden opgevangen, maar er zitten nu duizend vluchtelingen. ‘In erbarmelijke omstandigheden’, zei VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR deze week. Families zaten dagenlang buiten in de regen omdat er binnen geen plaats meer was.

Hulp
Italië wil dat andere Europese landen gaan helpen om de bootvluchtelingen op te vangen en afschuwelijke ongelukken te voorkomen. ‘Dit is geen Italiaans probleem, maar een Europees probleem’, vindt de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Angelino Alfano. ‘Daar heeft hij helemaal gelijk in’, laat Judith Sargentini telefonisch vanuit Brussel weten. Zij zit in het Europees Parlement en houdt zich al jaren met het vluchtelingenprobleem bezig. ‘De grenzen binnen Europa zijn opgeheven. De bootvluchtelingen gaan dus niet de Italiaanse grens over, maar de grens van Europa.’ Nu komt er teveel op de schouders van Italië terecht, want Europese regels zeggen dat vluchtelingen asiel moeten aanvragen in het Europese land waar ze aankomen.

De Europese Commissie pleitte er dinsdag voor om samen te werken aan een betere bewaking van de grenzen en de patrouilles op zee uit te breiden. Libië beloofde deze week al om daaraan mee te werken. Sargentini: ‘Het is mooi als er door meer controle mensen gered kunnen worden. Maar de grenzen beter bewaken lost het probleem van de vluchtelingen niet op. Die mensen gaan niet voor niets weg. Zij zoeken een veilige plek en zullen blijven komen. Het zou het beste zijn als we ervoor zorgen dat ze op een legale manier naar Europa kunnen komen en bijvoorbeeld bij een ambassade asiel kunnen aanvragen. Het zou ook beter zijn als de 28 Europese landen eerlijk de vluchtelingen verdelen en ze goed opvangen. Maar tot nu toe kunnen ze het daar niet over eens worden.’

Meer weten over het Europese vluchtelingenprobleem? In ons dossier vluchtelingen kun je al onze artikelen teruglezen.

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren

Gerelateerde Berichten