7 manieren om nepnieuws te herkennen

Fact of Fake? 7 tips om nepnieuws te herkennen

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Redactie
7Days

'Van deze inenting krijg je kanker'.'De paus steunt president Trump'. Elke dag word je gebombardeerd met berichten. Omdat lang niet al het nieuws klopt leggen we uit hoe je nepnieuws herkent.

Aandacht. Dat is wat makers van nepnieuws willen. Maar hoe zorg je ervoor dat je daar niet intrapt? Dat leer je het beste door het zelf te maken, vindt IJsbrand Terpstra. Namens DROG, een groep desinformatiespecialisten, gaf hij een workshop nepnieuws maken in Den Haag, op een dag die werd georganiseerd door het ECP | Platform voor de InformatieSamenleving en Netwerk Mediawijsheid. Terpstra laat de game Slecht Nieuws zien, een spel van DROG waarbij je in de huid kruipt van een internettrol, een nepaccount dat mensen wil beïnvloeden.

Video

‘Je leert hoe je op emoties inspeelt, groepen polariseert, mensen voor je karretje spant en bots jouw nepnieuws laat retweeten’, legt hij uit. Even later toont hij een Wikipedia-pagina. ‘Kijk, dit is mijn collega Ruurd. Hij is koning van Nederland, zoals je ziet. Of toch niet?’ Workshopdeelnemer Zawadi (19) wijst op de adresbalk. Daar staat geen Wikipedia.org, maar Wikipedia.pw. ‘Daaraan zie je dat het geen echte Wikipedia-pagina is.’

Nepnieuws is niet altijd makkelijk te herkennen, daarom maakten we in samenwerking met AT5 een video waarin wordt uitgelegd wat nepnieuws is, in welke vorm het gemaakt wordt en - niet geheel onbelangrijk - hoe je het herkent. Als kleine extra geven we je nog een paar extra tips (onder de video)!

Nepnieuws: hoe herken je het?

# 1 Let op de oorspronkelijke bron van een bericht: Als Shownieuws iets meldt op basis van de berichtgeving in roddelblad Privé, weet je dat je het nieuws niet al te serieus moet nemen. En ook bij niet-roddelnieuws mag je extra alert zijn. Als een journalist in zijn item een ander medium noemt, heeft-ie niet altijd zelf gecheckt of de feiten echt kloppen. 

# 2 Bedenk welk belang de afzender van een bericht heeft bij het nieuws: Als een dierentuin bij een omroep vertelt dat 'duizenden Pokémonjagers het park overspoelden op de speciale Pokémon-dag', moet je begrijpen dat het de dierentuin iets oplevert om zo’n bericht naar buiten te brengen. Het kán wel waar zijn, maar het is ook gratis reclame. Slim om zo'n bericht met een korreltje zout te nemen.

# 3 Controleer hóe iets is onderzocht: Televisieprogramma Kassa meldde dat 'de helft van de artsen bereid is om meisjes van zestien een lipvergroting te geven'. Klinkt heftig, want dat is illegaal! Later bleek dat ze voor het programma een kleine steekproef hadden gedaan onder zes dokters. Daarvan wilden er drie de wet aan hun laars lappen. Dat geeft een eerste indruk. Maar dat drie 'ja' zeiden, betekent natuurlijk niet dat de helft van álle Nederlandse artsen het zou doen. 

# 4 Rare foto? Check ‘m op Google: Elke dag worden er duizenden nepfoto’s op internet gezet. Twijfel je aan een foto? Ga dan naar Google Images, klik in de zoekbalk op het camera-icoontje en upload de foto die je niet vertrouwt. Google laat precies zien wanneer en op welke sites het beeld eerder te zien is geweest.

# 5 Lees méér dan kop en intro: Je hebt weinig tijd, dus is het logisch dat je soms alleen de kop van een artikel scant. Maar let op: sensationele koppen scoren op Facebook. Als media veel clicks willen, dikken ze een kop dus behoorlijk vaak aan…

# 6 Een verband is nog geen oorzaak: Vooral in wetenschapsnieuws komt dit vaak voor. Als bijvoorbeeld uit onderzoek blijkt dat vegetariërs langer leven, betekent dat niet automatisch dat ze langer leven OMDAT ze geen vlees eten. Misschien gaan ze gewoon vaker naar de sportschool!

# 7 Check de échte bron: Aan nieuws ligt vaak een rapport, een vonnis of een persbericht ten grondslag. In de meeste gevallen kun je die informatie opvragen bij organisaties zoals Politie.nl, Rechtspraak.nl, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Anderen lazen ook: YouTube nog scherper op nepnieuws.

Altijd op de hoogte blijven van nieuws dat voor jongeren interessant is? Volg ons via WhatsApp, Snapchat, Facebook of Instagram. Of neem een proefabonnement op de krant!

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren