‘Herdenken is soms pijnlijk maar wel belangrijk’

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Nathalie
Strijker

Ze deed mee aan een poëzieworkshop op school en maakte voor het eerst van haar leven een echt gedicht. Daarmee won ze de dichtwedstrijd van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Nu mag Gytha uit het Friese Surhuisterveen dat tijdens de Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam voor een miljoenenpubliek voordragen.

Het comité organiseert elk jaar een dichtwedstrijd voor scholieren in de provincie waar op 5 mei de Nationale Viering Bevrijding begint. Dit jaar is dat Friesland. De winnaar van die wedstrijd mag op 4 mei tijdens de herdenking op de Dam het gedicht voorlezen. Dat Gytha daar vrijdag staat, had ze zelf nooit durven voorspellen.

‘Dat is nogal onverwacht ja. Ik heb helemaal geen ervaring met gedichten maken, behalve dan voor Sinterklaas. Vanwege die wedstrijd voor Friese scholieren, kregen wij een tijdje geleden op school (het Beyers Naudé-gymnasium in Leeuwarden, red.) een poëzieworkshop. In de laatste tien minuten van die les mochten we zelf aan de slag. En toen heb ik dit gedicht gemaakt. Heel snel dus eigenlijk maar ik was er zelf best tevreden over.’

Stoffige doos op zolder

Dat gold ook voor de jury want het gedicht van Gytha won. ‘Ze vonden de beeldspraak die ik gebruik mooi. Bijvoorbeeld ‘de stoffige doos op zolder’. Dat kun je heel letterlijk nemen, maar je kunt het ook zien als herinneringen die je ergens weggestopt hebt. Ik heb in mijn gedicht geprobeerd de woorden te vinden om uit te leggen dat herdenken soms lastig en pijnlijk is maar dat het wel belangrijk is.‘

Gytha heeft altijd al veel belangstelling  gehad voor de Tweede Wereldoorlog. ‘Mijn oma heeft die oorlog nog meegemaakt en vertelt er vaak over. Ik heb er ook veel boeken over gelezen en ben twee keer in het Anne Frankhuis geweest. Twee jaar geleden zijn we op vakantie geweest in Normandië en hebben daar de oorlogsbegraafplaatsen bezocht. Heel indrukwekkend. In sommige graven liggen soldaten die maar negentien jaar geworden zijn. Daar was ik enorm van onder de indruk. Dan dringt ineens door hoeveel geluk je zelf gehad hebt en hoe belangrijk het is daar soms even bij stil te staan.’

Roos op monument

In het gezin van Gytha brengen ze op 4 mei normaal de avond samen door. ‘Ik kijk dan met mijn ouders en twee broers naar de herdenking op de Dam en samen zijn we twee minuten stil. Vroeger op de basisschool gingen we altijd met z’n allen naar het monument in het dorp en dan mochten alle kinderen daar een roos leggen. Die avond van 4 mei heeft altijd iets ongemakkelijks, maar toch vind ik het heel belangrijk om stil te blijven staan bij slachtoffers van alle oorlogen.’

Zwart bloesje

Dit jaar gaat het op 4 mei allemaal een beetje anders. ‘We gaan ’s ochtends al naar Amsterdam, mijn ouders en een paar vrienden gaan mee. En dan is het de hele middag oefenen en soundchecken enzo. Er komt ook iemand die mijn make-up doet, want het is natuurlijk niet de bedoeling dat je met glimmende wangen live op tv bent. Ik weet gelukkig ook al wat ik aan ga doen, want dat is nog lastig genoeg. Het moet natuurlijk een beetje ingetogen zijn, het is tenslotte geen schoolfeest. Dat wordt een zwart bloesje dus. Om acht uur is het dan eerst twee minuten stil. Dan is het Wilhelmus. En dan ben ik aan de beurt. Het lijkt nu nog heel ver weg dus de zenuwen vallen mee. Ik ken mijn gedicht uit mijn hoofd en dat ga ik ook niet nog verder oefenen. Het moet ook niet té ingestudeerd gaan klinken.’

Het winnende gedicht van Gytha:

Het liefst willen we vergeten
Deze stoffige doos op zolder laten staan
Dit litteken verbergen met kleding
Maar je kan het niet loslaten
Leegte, stilte
Maar toch luid
Veel woorden
Maar niet te omschrijven
Voor sommigen gegraveerd in geheugens
Bij anderen geleerd met het verstand
De gebeurtenissen van lange tijd geleden
Ze blijven voortbestaan in ons

Anderen lazen ook: Bevrijdingsdag? Nederland is echt niet in 1 dag bevrijd.

Altijd op de hoogte blijven van nieuws dat voor jongeren interessant is? Volg ons via WhatsApp, Snapchat, Facebook of Instagram. Of neem een proefabonnement op de krant!

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren