‘Ik kan niet wachten tot er menselijke robots rondlopen’

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Lotte
Stegeman

In 2010 toonde wijlen Apple-baas Steve Jobs de eerste iPad aan het publiek. Maar al in 1968 schitterende zo’n tablet in de bioscoop. En voordat Neil Armstrong als eerste mens op de maan neerplofte, waren in films allang maanreizen gemaakt. Vorige maand verscheen 't boek Robots, aliens & popcorn: wetenschap op het witte doek. Auteur George van Hal over robots, superhelden en andere filmfantasieën die zomaar realiteit zouden kunnen worden. Of dat inmiddels al zijn.

Waarom dit boek?
‘Ik vind science fiction zo leuk. Op mijn tiende keek ik al naar Star Wars en Star Trek. Robots en ruimteschepen fascineerden me enorm. Ik ben sterrenkunde gaan studeren. En erna bleek dat ik erover praten en schrijven nog leuker vind dan onderzoek doen. Vandaar.’ 

Je boek gaat over de kruisbestuiving tussen film en onderzoek. Denk je echt dat sommige uitvindingen écht niet waren gedaan zonder films of boeken over die onderwerpen? 
‘Lastige vraag. Want als filmmakers of schrijvers iets kunnen verzinnen, dan kunnen wetenschappers het ook. Maar verhalen kunnen wél de interesse van uitvinders aanwakkeren. Wetenschappers die vroeger dezelfde interesses hadden als ik, zijn dus ook opgegroeid met voorbeelden van robots, buitenaards leven en ga zo maar door. Films kunnen je zo best op ideeën brengen.’

Wat vind je de meest verrassende ‘voorspelling’ in een film die echt is uitgekomen? 
De iPad. In 2001: A Space Oddysey kwam-ie al voorbij. Astronauten zitten daar aan de ontbijttafel met hun kwark en fruit op een tablet naar nieuws te kijken. Nou toen de iPad op de markt kwam, geloofde ik er mooi niet in. Wat moeten mensen met zo’n log apparaat, riep ik. Nu gebruik ik de mijne elke dag.’

Wat is je favoriete filmrobot? 
‘Ik heb er twee. De Terminator: niet om gezellig de hele dag mee op stap te gaan, gewoon omdat het zo’n stoer ding is. En R2-D2 uit Star Wars. Die is schattig. Aan hem moet ik elke dag denken als ik mijn robotstofzuiger door het huis zie rijden. Ik ben inmiddels gehecht geraakt aan Henkie, zoals mijn vriendin en ik hem gedoopt hebben. Als hij niet uit zichzelf terugkomt bij zijn oplaadstation, vragen we elkaar bezorgd waar hij is. Hij bliept ook, maakt van die tevreden overwinningsgeluidjes als hij klaar is met zuigen. Nou ja, hij lijkt wel een beetje op dat Star Wars-robotje. Je wordt blij van R2-D2. Hij wekt emoties op, is koddig en vertederend. Terwijl hij er niet menselijk uitziet.’

Is dat wellicht juist waaróm R2-D2 zo koddig is? 
‘Misschien wel. Hoe menselijker robots worden, hoe enger we ze instinctief gaan vinden.’

Toch kun je niet wachten tot er een robot zoals David in A.I. wordt gebouwd, met echte gevoelens. 
‘In een ideaal scenario worden ze precies zoals mensen. Dan zijn ze net zoals wij, dus hoef je ze ook niet eng te vinden. Ik zou het superinteressant vinden als de wetenschap het echt voor elkaar zou krijgen zulke robots te ontwikkelen. Niet alleen omdat je dan nog meer leert van hoe mensen precies in elkaar zitten. Ook omdat ze écht heel nuttig kunnen zijn. Voor thuiszorg, bijvoorbeeld.’



Is het realistisch? 
‘Moeilijk te voorspellen. We weten het nu nog niet zeker: is er een fundamentele limiet aan wat de wetenschap kan ontwikkelen? Ik vermoed dat het wel gaat lukken, het wordt vooral een kwestie van tijd. De mens is een biologische machine, waarom zou het niet lukken om die na te bouwen?’

In de film Her wordt een eenzame man verliefd op Samantha, zijn computersysteem dat is geprogrammeerd om hem te helpen. Is dát de toekomst? 
‘Dat is nog een stuk dichterbij dan die menselijke robots. Zo natuurgetrouw als een echt mens is ’t systeem nog lang niet. Maar het nabootsen van menselijke eigenschappen kan al wel. Als je het mij vraagt, is het een kwestie van tijd voor er echte Samantha’s bestaan. Ik kan niet wachten.’

is de angst die sommigen hebben voor robots – potentiële moordmachines zoals in de film I, Robot - terecht? 
‘Tja. Die kans is niet nul. Ménsen moorden ook mensen uit. Zolang robots niet worden geprogrammeerd als moordmachines, is er volgens mij niks aan de hand. Maar ik snap dat het een eng idee kan zijn. Als een mens van vlees en bloed met een geweer voor je staat, kun je proberen hem op andere gedachten te brengen. Bij de huidige generatie robots is dat een ander verhaal. Aan de andere kant kun je ook een machine uitschakelen. Het idee van een straat vol Terminators kan angst inboezemen. Maar een erg realistisch beeld is het niet.’

Als het uit de hand loopt, hebben we altijd de superhelden nog. Nog een groot onderdeel in je boek. Want ook superheldentechnologie is er niet alleen in films.
‘Superhelden zijn razend populair, in films én in de wetenschap. Mensen ‘sterker’ maken is iets waar al tijden hard aan gewerkt wordt. Denk aan toepassingen voor het leger maar ook weer die thuiszorg. Nogal handig als er manieren zijn om hulpbehoevende mensen hun bed in te kunnen tillen.’ 

Wat is een voorbeeld van realistische superheldentechnologie? 
‘Het spinnenrag van Spider-Man: supersterk spul dat kan worden gebruikt in kogelwerende harnassen of in helmen voor motorrijders. Het is alleen nog niet zo makkelijk, want écht spinnenrag, dat werkt niet. Spinnen zijn namelijk heel slechte proefdieren. Niet omdat ze eng zijn. Wel omdat ze niet alleen elkaar maar ook hun webben opeten. Zeg maar eens tegen een spin dat hij dat – in het belang van de wetenschap – niet moet doen. Waar ook aan gewerkt wordt, is een kevlar-achtig superharnas zoals dat van Batman in The Dark Knight. In 2010 kwam een Brits defensiebedrijf met een nog sterker exemplaar. Van kogelwerende vla. Het idee is dat die vla, die je op het harnas aanbrengt, bij een keiharde klap van een kogel samenklontert en ondoordringbaar wordt.’

Welke superkracht wil jij bezitten voor een stoere versie van jezelf? 
‘Geef mij maar de helingsgave van Wolverine. Gezondheid staat toch bovenaan ieders lijstje? En daarna zou ik ook wel willen vliegen. Lijkt me ook goed tegen m’n hoogtevrees. Daar gebruik ik dan het pak van Iron Man voor.’

Welke drie films moeten wetenschap- en filmfreaks zien? 
E.T., omdat je daar een beetje verdrietig maar vooral heel erg gelukkig van wordt. De hele Star Wars-reeks, omdat je dan gegarandeerd verliefd wordt op robots en ruimtereizen. En dan toch ook de eerste twee Terminator-films. Minder optimistisch, maar razend spannend. Je gaat er enorm van filosoferen. Over het hele concept van tijdreizen en over wat je zou doen als er ineens zo’n niet zo gezellige robot op je afkomt.’

Robots, aliens & popcorn: wetenschap op het witte doek. George van Hal. Atlas Contact, € 24,99

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren