Bevrijdingsdag: Nederland is niet in een dag bevrijd

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Menno
Woudt

Elk jaar vieren we op Bevrijdingsdag dat Nederland op 5 mei 1945 werd bevrijd van de Duitse bezetters. Het betekende het einde van de Tweede Wereldoorlog! 

Hoewel we dit moment op 5 mei vieren, duurde de bevrijding veel langer: het waren maanden van keihard knokken. De ene stad werd veel eerder bevrijd dan de andere. Een tijdlijn.

Eerst even dit: Nederland wordt op 15 mei 1940 door de Duitsers bezet

De Tweede Wereldoorlog bereikt ook Nederland, als Rotterdam in het voorjaar van 1940 wordt gebombardeerd. Uit angst dat ook andere steden worden verwoest geeft de Nederlandse regering zich over. Vanaf nu zijn de nazi's de baas in Nederland. Dat zal ruim vier jaar duren. 

In de loop der jaren lukt het de Duitsers echter niet om de oorlog te winnen. Dat weten ze zelf ook. Het Britse, Amerikaanse en Canadese leger trekken samen ten strijde tegen Adolf Hitler: de geallieerden. Aan hen de taak om Europa te bevrijden. 

12 september 1944: Het eerste dorpje wordt bevrijd

Het piepkleine dorpje Mesch in Zuid-Limburg is de allereerste plek in Nederland die wordt bevrijd. Amerikaanse soldaten pakken er de wapens van de Duitsers af: die zijn niet langer de baas. De nazi-vlag wordt ingeruild voor de Nederlandse vlag.

17 september 1944: Operatie Market Garden

Al snel komen de geallieerden met een grote missie: operatie Market Garden. Via de lucht en over de grond moet heel Nederland snel worden bevrijd. Dat plan mislukt al na vier dagen, als de geallieerden bij Arnhem worden tegengehouden door de nazi's. Toch worden voor de winter enkele provincies bevrijd, waaronder Limburg, Zeeland en Noord-Brabant.

Operatie Market Garden - Een slagveld bij Oosterbeek

De hongerwinter van 1944-1945

Het zuiden van Nederland mag dan wel bevrijd zijn, de provincies boven de rivieren zijn dat nog niet. De ijskoude winter maakt vechten onmogelijk en in de bezette gebieden is er amper eten. Zo'n twintigduizend Nederlanders sterven deze hongerwinter van de kou.

8 februari 1945: Operatie Veritable

Bijna een half miljoen geallieerde soldaten staan paraat, klaar voor een tweede missie: operatie Veritable. Zij willen via Duitsland de Rijn oversteken, om zo door te trekken naar Nederland. Maar de Duitsers steken hier een stokje voor en blazen ruim veertig bruggen op. Alleen bij het Duitse plaatsje Remagen blijft een oversteek mogelijk. Daar maken de Amerikaanse soldaten gebruik van.

24 maart 1945: De Nederlandse grens wordt bereikt

Via de Achterhoek komen de geallieerden Nederland binnen. De soldaten, voornamelijk Canadezen, bevrijden het oosten en noorden van het land. Overal worden zij met vreugde onthaald. Ze delen kauwgum, chocolade en sigaretten uit: een ongekende luxe!

Ondanks dat de Duitsers weten dat zij toch niet kunnen winnen, geven zij zich niet overal meteen gewonnen. Bij sommige dorpen en steden wordt nog flink gevochten. In Groningen bijvoorbeeld, waar de Duitsers hun wapens niet inleveren, maar juist gebruiken. Veertig soldaten sneuvelen en meer dan honderd inwoners vinden de dood.

4 mei: De Duitsers geven zich over

Eind april beginnen de officiële onderhandelingen tussen de geallieerden en de Duitsers. Ze praten over het einde van de bezetting. Op 4 mei wordt een eerste verdrag ondertekend. Dat maakt de weg vrij voor de geallieerden om ook het westen van Nederland te bevrijden. Grote steden, zoals Amsterdam, Utrecht en Rotterdam, zijn nu pas 'vrij'.

7 mei: Bevrijd, maar nog niet veilig

Na de overgave van Duitsland is er feest: weg met de Duitsers! Maar er is ook verdriet om alle oorlogsslachtoffers en een gevoel van wraak tegen de Duitsers. NSB'ers, of andere mensen die de Duitsers hebben geholpen, worden opgepakt of op straat vernederd.

Sommige Duitsers koesteren nog wrok. Terwijl op 7 mei op de Dam in Amsterdam de bevrijding massaal wordt gevierd, begonnen Duitse soldaten op de menigte te schieten. Daarbij vallen 22 doden. De oorlog suddert duidelijk nog na.

11 juni 1945: Schiermonnikoog als laatste bevrijd

Terwijl de Duitsers afdruipen en weer naar huis gaan, begint in Nederland een periode van wederopbouw. Maar niet op alle plekken. Veel Duitse soldaten zijn vanuit het noorden naar de Waddeneilanden gevlucht, zoals Texel en Schiermonnikoog. Daar geven ze zich niet zomaar gewonnen, zelfs niet na de officiële bevrijding. Pas in juni wordt Schiermonnikoog bevrijd en is de Tweede Wereldoorlog écht ten einde.

Anderen lazen ook: Dossier 4/5 mei.

Altijd op de hoogte blijven van nieuws dat voor jongeren interessant is? Volg ons via WhatsApp, Snapchat, Facebook of Instagram. Of neem een proefabonnement op de krant!

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren