Facebook

Het rommelt rond Facebook

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Cora
van der Weij

Het rommelt al een tijdje rond Facebook. Veel gebruikers zijn woedend op het sociale netwerk. Daarom vier vragen en antwoorden, plus kritische kanttekeningen van internet-expert Danny Mekić.

Waarom ligt Facebook onder vuur?

Het begon half maart. De Britse zender Channel 4 onthulde dat een Brits bedrijf, Cambridge Analytica, een paar jaar geleden stiekem via Facebook een massa privégegevens had verzameld. Dat vertelde een oud-medewerker van het marketingbedrijf. Het zou gaan om de data van zo'n 87 miljoen Facebook-gebruikers, vooral Amerikanen. Een wetenschapper vroeg hen of ze mee wilden werken met een wetenschappelijk onderzoek. Over wat ze allemaal online doen en wel of niet leuk vinden en wat dat over hun persoonlijkheid zegt. Wie ‘ja’ zei kreeg een app, thisisyourdigitallife. Die sloeg allerlei data over de gebruikers op.

Dat mag toch wel?

Dat mag. Het probleem is dat de app niet alleen gegevens opsloeg van deelnemers maar ook gegevens opzoog van hun Facebook-vrienden. Terwijl zij daar niets van wisten. De wetenschapper verkocht de gegevens door aan Cambridge Analytica. Hij had aan Facebook gevraagd of dat goed was, dat reageerde niet en toen deed hij het gewoon maar. Zo kreeg het bedrijf in het geniep data van wel twee miljard mensen. Bovendien werd de data volgens de ex-medewerker niet voor onderzoek gebruikt, maar om er de Amerikaanse verkiezingen van 2016 mee te beïnvloeden. Ze probeerden internetters met bepaalde interesses over te halen op Trump te stemmen. Die kregen dan politieke reclame voor hem op hun Facebookpagina te zien. Microtargeting heet dat. Cambridge Analytica zou zo ook geprobeerd hebben om in eigen land de Brexit-campagne te sturen.

En dat mag niet?

Zeker niet. Daar zijn regels voor. Wanneer bedrijven persoonlijke dingen vragen moeten ze duidelijk vertellen waar ze het voor gaan gebruiken. Als het verhaal van de oud-medewerker klopt heeft Cambridge Analytica dat niet gedaan. Bovendien haalden ze zelfs stiekem informatie binnen van mensen die helemaal geen toestemming hadden gegeven. En daarna probeerden ze hun stemgedrag te sturen door ze gericht te bestoken met puur positief nieuws over een onderwerp of een persoon. Geen wonder dus dat veel mensen woedend zijn. Op het Britse bedrijf. En ook op Facebook. Want dat heeft het blijkbaar goed gevonden dat de wetenschapper de data doorverkocht aan Cambridge Analytica. De meeste Facebook-gebruikers zijn zich ervan bewust dat ze veel van zichzelf vrij geven door alles wat ze liken, aanklikken en invullen. Maar ze vinden ook dat ze ervan uit mogen gaan dat hun gegevens veilig zijn bij het sociale netwerk. Sommige mensen hebben inmiddels uit protest hun profiel gewist.

Hoe gaat het nu verder?

De Britse en Amerikaanse justitie onderzoeken de zaak. Bij Cambridge Analytica zijn computers weggehaald. De topman, Alexander Nix, is op non-actief gesteld. Hij zal moeten getuigen in de rechtszaak, net als de ex-medewerker. Het Britse parlement wil ook uitleg en vroeg Zuckerberg naar Londen te komen woensdag. Maar Zuck stuurt een naaste medewerker. De Facebook-baas vindt dat Cambridge Analytica de grootste boosdoener is. Maar volgens getuigen wist Zuckerberg al twee jaar geleden van de schimmige praktijken van Cambridge Analytica. En heeft hij toen niet ingegrepen. Veel mensen vinden dan ook dat het sorry van nu en de belofte van maatregelen te laat komen.

#deletefacebook

Na de onthulling was deze hashtag trending. Gebruikers lieten weten definitief afscheid te nemen van Facebook. Ook beroemdheden. Zoals Elon Musk, baas van Tesla en SpaceX. En Brian Acton, medeoprichter van WhatsApp dat nu in handen is van Facebook. Facebook zegt je account binnen drie maanden te verwijderen. Maar er zullen altijd sporen van je online gedrag te zien blijven. Als je gementioned of getagd bent door anderen bijvoorbeeld.

Dit zegt Danny

‘Dit zijn hele gewiekste jongens. Cambridge Analytics deed iets heel sluws. Dankzij de data van de app konden ze allemaal profielen opstellen van hoe mensen ergens over denken. En wat ze daarna deden, was zorgen dat je heel gericht berichten en advertenties op je tijdlijn kreeg. Stel: iemand is tegen hoge belastingen. Die kreeg dan op z’n Facebook-pagina telkens nieuws te zien over wat er mis gaat als de belastingen laag zijn. Heel subtiel, zonder een partij te noemen. Zo werden je gedachten ongemerkt beïnvloed, juist richting die partij. Pure manipulatie. En het nare is, we hebben er zelf aan meegewerkt door maar van alles te delen en te liken. Facebook is een veelkoppig monster geworden. Zeker nu Zuckerberg ook Instagram en WhatsApp in handen heeft. Maar er is wel een verandering bezig. De lol is een beetje van Facebook af. Ik denk dat we het anders gaan gebruiken. Kritischer. En dat is niet verkeerd.’

Anderen lazen ook: Grote verandering op Facebook of 10 minuten scrollen op Facebook maakt chagrijnig.

Altijd op de hoogte blijven van nieuws dat voor jongeren interessant is? Volg ons via WhatsApp, Snapchat, Facebook of Instagram. Of neem een proefabonnement op de krant!

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren