Wat gebeurde er 20 jaar geleden in Srebrenica?

DEEL DIT ARTIKEL Facebook
Carolien
Plasschaert

Een grote herdenking en kranten vol terugblikken. Zaterdag is het precies twintig jaar geleden dat er in het Oost-Europese Srebrenica voor de ogen van Nederlandse militairen duizenden moslims uit een zogenaamd 'veilig' gebied werden gehaald. Een massaslachting volgde: zeker 7500 moslimjongens en -mannen werden vermoord. Hoe heeft zoiets verschrikkelijks ooit kunnen gebeuren? 

Even terug naar het begin. Dertig jaar geleden bestaat het land Joegoslavië uit verschillende gebieden, waar verschillende bevolkingsgroepen wonen. Moslims, Serviërs, christenen, Kroaten: ze leven kriskras door elkaar. Het land wordt bij elkaar gehouden door leider Tito. Als hij in in 1980 overlijdt, wordt het een grote chaos. De bevolkingsgroepen willen onafhankelijk worden en elk een eigen land hebben. Joegoslavië valt uiteen.

Maar welke bevolkingsgroep heeft recht op welk deel? Er ontstaat ruzie over de verdeling van de stukken grond en er breekt oorlog uit. In het gebied Bosnië is de oorlog misschien wel het heftigst. Daar wonen veel verschillende bevolkingsgroepen naast elkaar. Vooral de Kroaten, moslims en Bosnische Serviërs (dus Serviërs die in het gebied Bosnië wonen) vechten veel met elkaar.

Blauwhelmen
De Verenigde Naties (VN, vaak een soort scheidsrechter in oorlogstijd) schieten te hulp en creëeren veilige plekken: enclaves. Alle burgers in deze gebieden worden door neutrale VN-soldaten beschermd, belooft de organisatie.

De VN-soldaten dragen blauwe helmen zodat iedereen hen kan herkennen. Deze militairen kiezen geen partij, mogen niet vechten en krijgen daarom weinig wapens mee. Ook Nederland stuurt een ploeg: dit heten de Dutchbatters. Zij moeten de moslims in het gebied rondom de Bosnische stad Srebrenica beschermen tegen de Bosnische Serviërs.

Tijdens een herdenkingsmars in Den Haag worden zaterdag foto's van de slachtoffers getoond

Massaslachting
In 1995 gaat het op die plek vreselijk mis. De Bosnische Serviërs – onder leiding van generaal Ratko Mladić - vallen de enclave Srebrenica binnen. De Nederlandse militairen (onder leiding van Thom Karremans) weten van tevoren al dat ze komen en hebben de VN om hulp gevraagd. De VN zou bijvoorbeeld vliegtuigen kunnen sturen met bommen, maar de steun blijft uit. Dat hadden andere VN-landen zo met elkaar afgesproken, maar waarom is nog steeds niet duidelijk. Sommige mensen zeggen dat de Bosnische Serviërs dan wraak zouden nemen op VN-soldaten op de grond. Er zijn ook mensen die zeggen dat de onderhandelingen over vrede dan in gevaar zouden komen. 

De Bosnische Serviërs eisen dat de Nederlandse VN-soldaten de moslims aan hen uitleveren. En dat gebeurt. De mannen worden gescheiden van de vrouwen en worden afgevoerd. De Nederlandse militairen helpen hierbij en zorgen dat dat netjes verloopt. Mladić belooft dat de jongens en mannen slechts weggebracht worden naar een andere plek, maar later blijkt dat ze in koelen bloede zijn vermoord. De massaslachting van zeker 7500 mannen is de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog. 

Nabestaanden rouwen op de begraafplaats

En nu?
Na de oorlog wordt in Den Haag een speciale rechtbank opgericht: het Joegoslavië-tribunaal. Hier worden oorlogsmisdadigers uit die tijd berecht. Mladić, de leider van de Bosnische Serviërs, is een van hen. Hij zit sinds 2011 vast. De Nederlandse soldatenleider Karremans wordt in 2015 voor de Nederlandse rechtbank vrijgesproken. De rechter vindt dat hij niet schuldig is aan wat er gebeurd is.

De gebeurtenissen van twintig jaar geleden liggen nog steeds erg gevoelig en er is veel onduidelijk. Veel betrokkenen zitten met onbeantwoorde vragen. Waarom schoten er geen VN-vliegtuigen te hulp om de Bosnische Serviërs buiten de deur te houden? Hadden de Nederlandse militairen écht niet meer kunnen doen? Het is de vraag of hier ooit antwoorden op zullen komen, waar alle betrokkenen vrede mee zullen hebben.

DEEL DIT ARTIKEL Facebook

Reageren