Wat je kan leren van Bonobo’s: liever seks dan geweld

Universiteit Leiden

Mensen zijn niet bepaald de liefste wezens op aarde: we vechten elkaar regelmatig de tent uit. Dat het ook anders kan, bewijzen verre familieleden: bonobo-apen. Die doen niks liever dan knuffelen en vlooien. Mariska Kret, assistent-professor Cognitieve psychologie aan de Universiteit Leiden, onderzoekt de verschillen. ‘Bonobo’s zijn echt toleranter.’ Mensen zijn niet bepaald de liefste wezens op aarde: we vechten elkaar regelmatig de tent uit. Dat het ook anders kan, bewijzen verre familieleden: bonobo-apen. Die doen niks liever dan knuffelen en vlooien. Mariska Kret, assistent-professor Cognitieve psychologie aan de Universiteit Leiden, onderzoekt de verschillen. ‘Bonobo’s zijn echt toleranter.’ 

 

Cognitieve psychologie draait om mensen en jij stort je op apen. Eh?

‘Toen ik begon aan mijn studie psychologie, wist ik ook niet dat je die kant op kunt gaan. Om te kijken hoe mensen en hun emoties zich hebben ontwikkeld, kun je een stap terug doen in de evolutie. Tijdreizen kan ik niet. Maar je kunt wel kijken naar verre familieleden. Bonobo’s en mensen hebben zich ontwikkeld tot wat ze nu zijn in verschillende omgevingen. Het is dus interessant om te kijken hoe ze, mede daardoor, verschillen.’

Je hebt de afgelopen jaren uitgebreid onderzoek gedaan naar het gedrag van bonobo’s in Apenheul. Hoe doe je dat?

‘Ik liet apen en mensen op de computer verschillende tests doen, een soort spellen, en keek naar de uitdrukking en herkenning van emoties. Hoe goed begrijpen bonobo’s elkaars emoties, en kunnen ze meeleven? Ik doe dezelfde soort experimenten bij mensen: wat zijn de overeenkomsten en verschillen en hoe kun je die vanuit de evolutie verklaren.’

Wat kwam eruit?

‘Dat bonobo’s empathisch zijn en aandacht hebben voor de emoties van hun soortgenoten. De aandacht van mensen wordt snel gegrepen door geweld, sla de krant maar open. Die van bonobo’s door seks en vlooien. Een stuk gezelliger. Observaties in het wild tonen hetzelfde: als bonobo’s andere vreemden tegenkomen, hebben ze liever seks dan dat ze dat ze elkaar te lijf gaan.’

Je denkt dat bonobo’s misschien nog wel socialer en vredelievender zijn dan mensen. Hoe kan dat?  

‘Bonobo’s zijn in een minder agressieve omgeving geëvolueerd dan mensen, die hadden minder vijanden en minder weerstand. Mensen hebben altijd moeten strijden voor hun voedsel. En die zijn meer gaan overleven vanuit, en denken ín groepen. Samenwerken binnen een groep, dat kunnen mensen wel. Maar met vreemden wordt het al snel lastiger.’

Waarom is het zo belangrijk om dit te weten?

‘We werken op ontzettend grote schaal samen en dat is ook nodig. Maar mensen worden vaak supersamenwerkers worden genoemd terwijl we er regelmatig een potje van maken. In de mate waarin wij soortgenoten afmaken, zijn we tamelijk uniek. Ik wil dat we een voorbeeld nemen aan sommige andere dieren. Bonobo’s zijn echt toleranter.’

Je hebt net een grote subsidie gekregen voor nog meer apenonderzoek. Wat ga je doen?

‘Vanaf november 2018 ga ik onderzoeken hoe goed mensen samenwerken in vergelijking met bonobo’s en chimpansees. Het is voor het eerst dat we die drie diersoorten met elkaar gaan vergelijken. Ik verwacht dat daaruit komt dat bonobo’s inderdaad nog betere samenwerkers zijn dan mensen.’

Was je zelf liever een bonobo geweest?

‘Nou, ze hebben het niet makkelijk hoor, in hun Congolese jungle die bedreigd wordt door mensen. Maar het is wel een minder agressief volkje, dat is wel aantrekkelijk. Enne, dat de vrouw de baas is bij die apensoort, dat is ook wel leuk.’

 

Vind jij dit interessant nieuws? Dan is deze opleiding aan de Universiteit Leiden jou misschien wel op het lijf geschreven: Psychologie